ívCpÆß×k Þ êqClÛCpF êCpF íÏ× ÉorF ½ÔOñC
!ÖÔvC qC éÛ , PvC " í×ÔvC êsßÎßñlëC " Èë qC ízDÛ ÚCpëC pF ÙÆDd íñCpÊ kDìÜF
oDÇF ÖÔvC qC êrì×A éèGz Þ PµlF MCpìG·N DF í×ÔvC ÖÔÆ " êsßÎßñlëC" ÝëC ok
.PvC éO¡Ê HìÆpN í×ÔvC pìº êDèësßÎßñlëC DF í¬DÃOÎC íNoߥF Þ ælz éO¾pÊ
:lzDF í× pëq oCp qC êsßÎßñlëC ÝëC ê ælz êlÜF Ùçpv HÎD®× ußño
lìdßN éÇÛA ÍDd , " í×ÔvC íÜìF ÚDèV " éF ÚA ÐëlGN Þ "lìdßN " qC CÞoDÛ pìG·N -1
lÜÛD× éÆ í×ÔvC êsßÎßñlëC ok ÚA êqDv DV DF Þ PvC ÖÔvC ívDÜz Clh pF p±DÛ
, PvC Mol ÙìÇeN Þ HwÆ êCpF ívDìv MoCqoDG× éÏìvÞ êpËëk êsßÎßñlëC pç
ÄÏ®× " ÙwìÜì×pNk " Èë PvC ælz í·vCÞoDÛ pìG·N ÝëC qC.koCk êßçD× MÞD¿N
ÚDwÛC Ð×DÆ " PëkßGµ " rV êrìZ íñDèÛ ÐìÏeN ok ÚA lÜëBìJ éÆ kkpÊ UDOÜOvC
.lzDF lÛCßN íØÛ
íÜìF ÚDèV DF ¸ØV ok éÆ PvC PçDþ Þ P×D×C qC PvokDÛ MCpìG·N ,ÝëC pF ÚÞr¾C
.PvC ælì×DWÛC ÚDëÔ× kClGOvC Þ Ökp× PìØÆDd Äd HÏv éF , êlìdßN
éÆ íÛ߬ԾC (ÙwìÛDOëoßNÞA ) íñCpÊoClOÂC Þ ( ÙwìNDNC ) íñDOv PÎÞk ÝìÜaØç -2
êsßÎßñlëC " ok ,lzDF í× CÞo ÖDN Þ íOwìzD¾ êDèësßÎßñlëC qC pënJDÛ ÅDÇ¿ÛC íñrV æoDØç
.PvC ælz ÖDºkC " í×ÔvC
Þ íOwìzD¾ êDèësßÎßñlëC êCrVC qC íÇë kßh éFßÜF éÆ íOvpJ Cß¡ìJ ¢ìÆ-3
pìG·N qC T·GÜ× lGOw× Þ ÙÆDd ÚDëÔ× lëDõ éÏwÏv ÌÜV ok ,lzDF í× ÙwëqDÛ
. lzDGì× " éìþ PëÓÞ " éÛCpÊ éÜO¾
lìv ) ÚDëCpÊ kDìÜF Pzok Þ rëo êDèÊßÎßñlëC éìÏÆ ¯vßN éÆ êrìOv êkßèë -4
éÏÇ¡O× êCrVC qC pËëk íÇ ëPvC ælz ÚCßܵ( .. Þ íÜìØh , êkÞkß× , H®Â
íiëoDN ¦i¡× Pìì·¨Þ qC ízDÛ Dë í¨oDµ ¢ëCpÊ ÝëC .lzDF í× í×ÔvC êsßÎßñlëC
.PvC pËÛDìF Pëkßèë MCkDÃOµC ÍߤC DF Co êkDìÜF Þ êpçßV íO×ߥh éÇÏF PwìÛ
êDç ÈìñCqß× qC pËëk íÇë " Úol× ÚlØN " Þ ÉorF êoCk éëD×pv DF MÞClµ -5
oCk " éF ÚDèV êCÞoDÛ êlÜF ÙwìÃN DF éÆ lçk í× PvlF Co í×ÔvC êsßÎßñlëC
C o êsßÎßñlëC ÝëC êCpÊ xJCÞ PìçD× ÞkkpÊ í× éìVßN " ÖÔvÓCoCk Þ p¿ÇÎC
.koCk í× ÚDèÜJ
éF kDèV éìVßN DF Þ íNlìõ Þ ívDìv MCqoDG× íϤC éÏìvÞ éÎrÜØF pè ¢ëDOv -6
l¨ Þ íOwëoÞpN pìG·N Þ "MkDèz " êkoÞA ok Ý× êoßòN DF æCpØç "ÍDO " DNlص
ê DØìv íϤC «ß®h qC pËëk íÇë ,ÚDçDÜÊ íF íÇërì¾ êDe×C ld pv DN ÚA êp¡F
.lzDF í× í×ÔvC êsßÎßñlëC éëpÆ
¢dßN ld pv DN éÆ Pwì×ÔvC êsßÎßñlëC lÜGÎk lÛqp¾ " kp× íñCÞo ÙOv " -7
MldÞ ½Ôh pF Co é·×DV Þ PvC æl×A ÐØ·F ÖDØOçC ÚA yoÞpJ ok ÙwìÛDGÎD¬
Þ Dç ækCßÛDh ÝìF Ùì²µ ½DÇz Èë é¬oÞ éF , PvC ælz DÃÎC lìdßN DF éÆ íÃÏ®×
.lÛD¡Æ í× DèÛDwÛC
Þk éF CpÛA Ößçß× PëßÜR Dë ÙwìÎCÞk Èë : kÞo í× pNCp¾ ÙèÜëC qC é·×DV ÙìwÃN-8
éÆ lÜÆ í× ÙwÃÜ× pënJDÛ íOzA êqp®F " ÚD®ìz Erd " Þ " éÏÎC Erd ": êÞkoC
.PvC íNDÃG¬ Þ íµDØOVC qoDF êDèNÞD¿N qC ÚDçmC ½CpeÛC êCpF DèÜN

ÐÇz Co ÚDëCpÊkDìÜF " í×ÔvC êsßÎßñlëC" ußño éÆ ÓDF HÎD®× éF íÎDØVC æDËÛ Èë DF
ok DèÜN éÛ , k k pÊ í× oDÇzA ÙwëqDÛ Þ ÙwìzD¾ DF ÚA qoDF êlÛÞD¡ëßh ,lçk í×
pìw× ok ÚCÞpìJ Þ ÚCpGço Þ PvC Pe¤ éF ÚÞpÃ× DµkC ÝëC Ùç Ðص ok éÇÏF éëp²Û
éÆ M Þ D¿N ÝëC DF ,lÛoCk oCp ÞlÜëC ælz éOhDÜz êDèOvDìv Þ DèOÆpd
kDìÜF éÇÛA ÍDd ,l¡ì× PëDØd íÎD× Þ íO·Ü¤ êDèÎߺ ¯vßN ÙwëqDÛ Þ ÙwìzD¾
kpìËì× MD¡Û êoCqDF éÎßNßÆ êoCk éëD×pv éÛDÜìF ÉorF kßh MDØçßN qC ÚDëCpÊ
íËO¿ìz kßh, Dç ÚA " íñÔ¬ß× Þ íFA Ù¡Z " éÛDOvpJ kCtÛ íËO¿ìz kßh êDWF Þ
, Ýëk pç ,kDÃOµC pç éF PGwÛ ÚA rì×A ßϺ êpNpF Þ " í×ÔvC" éÛßÊoDØìF ( ÙwìvoDÛ )
í×ÔvCéÛßÊoDØìF íËO¿ìz kßh ÝëC qÞp×C pÊC.PvC ælz ælÛD¡Û é¿wϾ pç Þ Ùϵ pç
æom ,kß¡ì× éOzCk éËÛ DJ pv PØdrF EmDÆ íñCpÊ íÏ× Èë Dë " ÙwìÜëßz " êD¥µ DFq Þp×C éÆ
PwÛA qC pënJDÛ íñClV íñrV " ÙwìÜëßz " xǵ pF ,lçDÆ íØÛ ÚA íOwìzD¾ PìçD× qC êC
. P¾pì× ÚA oßè± oD²OÛC éÜëA pç éÆ
íNoߥF ÚA qC ízDÛ " í×ÔvC êsßÎßñlëC " Þ " êlìdßN íÜìF ÚDèV " éÆ PvC í·ìG¬
¢º íF íÛß×oDç Þ Ð×DÆ MldÞ íÜ·ë ælz ÚCßܵ PìÛ Þ §pº ½Ôh pF , l×A ÓDF ok éÆ
:PvC ælz pWÜ× íµDØOVC Þ íNlìõ êDç ÐFDÃN Þ DèëpìÊ ok ÝëpN lëlz éF , íÛDwÛC é·×DV
lÛCßN íØÛ , lÜOwìÛ Ökp× HiOÜ× éÆ lÜZ íÛDëÔ× ¯vßN PÏ× qC PìØÆDd Äd HÏv -1
PìØÆDd Äd pv pF Co PÏ× êkDìÜF êpìÊ ok CnÎ . PvC ælÛDØÛ Þ lÛDØF ¢ÜÆCÞ ÚÞlF
.kßz í× ækpOwÊ qÞo pç ÚA éÜ×Ck éÆ éOzCk ÍDGÛlF kßh êDèëkCqA ÁßÃd pËëkÞ
kp¬ Þ íÊlÛD× Hõ Þ MoDvC qC ÚDÛA íFDëDçoqC êpìÊßÏV Þ ÚDÛq qC pFCpF ÁßÃd HÏv -2
. PvÞpFÞo ÚA DF íGçn× ÙìzD¾ Ùëso éÆ PvC êpËëk ækpOwÊ êpìÊ ok , íwÜVlëDNoDJA
ÝìF ¢dD¾ kD©N Àì¿iN êCpF " êC éÛCoDë " cÔ®¤DF Þ íNDÂl¤ ÖD²Û Èë êoCp pF -3
Èë êÞDd éVßaìçF éÆ PvC ælz pWÜ× íOÎÞk êoÞpJ ClÊ ÖD²Û íµßÜF MÞpR Þ pþ
PvDìv PÎDd ÝëpOèF ok Þ PwìÛ íµDØOVC êDç éØìF íîÜ× Þ kDØOµC ÐFD kpÇÏص
.lëDØÛ í× ÍDGÛk Co ÙÆDd Ùëso ÁDÜOhC êDçkDèÛ Þ íµDØOVC êDç éëDJ PìGSN
ÝòØ®× Þ í·®Â kpÇÏص ÖD²Û Þ ÍDÛßìvCo êC é·×DV éF éÆ íO·Ü¤ éëD×pv -4
pìº ÖDÇdC ÚßÊDÛßÊ Þ pì»O× MÔëÞDN qC ízDÛ MD×DèFC DF ,koCk qDìÛ éµß¨ß× ÝìÛCßÂ
. PvÞpFÞo ( ÍDÛ ßìvCo - êC ) íGçn× íñÔõ
Þ Dè¡ÛCk.lÛC pËëlÇë DF pìÊ ok íOiwF íñCpÊ kDìÜF Þ ÚCpëC êpÇ¿ÜzÞo é·×DV -5
êkCqA Þ xëolN êkCqA , ¢çÞtJ êkCqA éÆ lÜÜìF í× ÞpFÞo íØëso DF Co kßh DçpÜç
ÖDÇdC , PvC ælz ælëpF DèÛA pF éÆ íFßZoDZ . PvC ækßØÛ HÏv DèÛA qC Co yoÞpJ
íOiwF Co êpÜç Þ íØϵ êDè¡Üëp¾A éVp¾ ,kßh éOwF ÙOwìv DF éÆ PvC íèÎC êlFC
oCqDF éF Co ÚÔì¥eOÎC ¹oD¾ EnV PiF , êkD¥OÂC ÖoßN Þ kßÆo D¾D©×.lçk í× ¢çDÆ
.kqDwì× kÞle× êC ælÜëCr¾C qp®F oDÆ
: êC éëÓ lÜZ íØOv , PvC oDÇÛC ÐFD pìº ÚCpëC ÚDÛDÃçk Þ ÚCpÊoDÆ pF íNDÃG¬ ÙOv -6
lÜÇì× íÜìËÜv DèÛA yÞk pF éØç qC ¢ìF lëlz ÖoßN oDF . êkD¥OÂC Þ íËÜçp¾ , íµDØOVC
, PwìÛ Ckp¾ êDèOØìÂlzo êßËivDJ éVßaìèF ÚDzqÞp×C rìZDÛ l×A ok Þ krØOvk éÆ
ÚClÛqp¾ , PvDèÛA Hì¥Û l×A ok kDëkqC Þ DèNoDè× êpìÊCp¾ °DeÎ qC PiF ÝëpOØÆ
ÁßÃd Ölµ ,lÜ×Þpe× MÔì¥eN qC êoÞ æpèF DF íµDØOVC êkßص ÅpeN MDÛDÇ×C qC DèÛA
¸ØV pF lëDF rìÛ Co ÚDz íÛl× ÁßÃd ÁDÃdC Þ kßh í¿Ü¤ ¸¾DÜ× qC ´D¾k êCpF íñDÇëlÜv
.kÞr¾C DèØOv ÝëC
Þ Dç ¢ÎDZ ,Dç êpìÊ ok qC ízDÛ éÆ koCk í× pF íÛCpeF qC ækpJ , Áß¾ Ð×DÆDÛ ÙìvpN
êDèOvDìvok DèÛA é×CkC Þ EDNqDF Þ ÚCpëC ok kDd ívDìv Þ íNDÃG¬ , íËÜçp¾ MDµqDÜ×
éZ ÚCpëC íGçn× ÙwìzD¾ Ùëso éÆ P¿Ê ÚCßN í× MCpWF.lzDF í× éÛDëßVCpVD× íVoDh
Dë pëk éÆ PvÞpFÞo íØìhÞ oDìwF ´D¨ÞC DF íÏÏØÎC ÝìF æDÊlëk qC éZ Þ íÏhCk °DeÎ qC
rìÛ íÛDèV é·×DV éÆ PvC í·ìG¬.PhDv lçCßh ÍrÎrO× íÏÇF CpÛA PìØÆDd kDìÜF kÞq
íGçn× ÙwìzD¾ Ùëso éÏñDº éF lÛCßOF éÆ PvC íÜì¡ÛDV ÞßìNDÛpOÎA ÍDGÛlF ÚCpëC PÏ× lÜÛD×
.lçlF éØNDh í×D²Û êDç êpìÊok Þ êrëpÛßh ÚÞlF ÚDÇ×C ld pv DN íÛßÜÆ
kqDwì× cp®× Ml¡F Co Ýì¿ÎDi× ½ß¿¤ ok Ðص kDeNC Þ íËÜçBØç éÏòw× p×C ÝëC D·G¬
íñÞpìÛ éZ DF Co êqClÛCpF íÛßÜÆ ælÜÆCpJ Ýì¿ÎDi× ,lÛClF lçCßh í× íÛDèV é·×DV Cpëq
o k .kßF lçCßh " éOëoßNÞA " ÖClÆ DF DèÛA éÏ×D·× Þ ßËO¿Ê ½p¬ l·GF ÚA qC Þ ækCk Moߤ
éÇÏF, PwìÛ kßVß× Ùëso êqClÛC pF DèÜN , PvC Ùè× íÛDèV é·×DV êCpF éaÛA onËço ÝëC
.PvC ÍDÛßìwÆß¾ ÞCpÊ MpSÆ ,kCqA ívCpÆß×k Èë ok ÚCpëC MDGR êCpF í¾DÆ ÝìØ©N
.lÜÆ ÝìØ©N CpÛA MkD·v Þ êkCqA éÆ Pwì×D²Û oCpÃOvC DÛDØç ФC rìÛ ÚCpëC PÏ× êCpF
. HvDÜN Þ MDGÎD®× Þ éÜe¤ ok p¨Dd êDçÞpìÛ qC éÛDÜìG·ÂCÞ ívopF Èë Ä®Ü× ÝëC qC êÞpìJ
DçÞpìÛ ½ÔOñC éF lÛCßN íØÛ ÚA éF íèVßN íF éÆ lçlì× oCp oDÆ oßOvk ok Co DèÛA êCßÂ
kqDwì× kÞle× éWìOÛ íF Þ éÛDGϬ P¤p¾ Þ ,íØvß× êDç kDeNC Þ Dè¡ëDØç éF CpÛA Þ l×DWÛDìF
ÐhCk ok ælص êÞpìÛ év éÆ PwÛA qC íÆDd íÎDØVC æDËÛ Èë ok D× oß¡Æ ok íÏص ¢GÜV
Ùìèv EßÏ®× ívCpÆß×k oDOhDv ok Þ lÜçlF ÐÇz ælÜëA ÝëC éF lÜÛCßN í× oß¡Æ qC UoDh Þ
:lÛßz ¸ÂCÞ
æCßiëkCqA Þ íÏ× êDçÞpìÛ -
íGçn× - íÏ× êDçÞpìÛ-
" íKZ " êDçÞpìÛ-
íµDw× Èëp¡N " íÏ× ÉorF ½ÔOñC " Èë ok DçÞpìÛ ÝëC éaÛDÜZ éÆ PzCk lëDGÛ êlëkpN
Þ lz lÜçCßh oCkoßh pF ÚCpëC Ökp× êDç ækßN ÝëpN ¸ìvÞ íÛDGìO¡J qC Ùç ,lÛoÞA ÐØ·F
Pì·Â C Þ Èë ÝëC.kpÆ lÜçCßh HÏV kßh éF Co íÏÏØÎC ÝìF é·×DV p¬Dh ÚDÜìجC Ùç
xJ qC íñDèÜN éF Þ DvCo éÆ PwìÛ oÞlÃ× ÞpìÛ év ÝëC qC ÖClÇaìç êCpF éÆ PvC íFpWN
ÚA êDWF Co ÈìNCpÆß×k í×D²Û Þ éOhDv ÚßËÛ pv CpÛA ,lÜëA pF ÙÆDd êkClGOvC Ùëso
lÛCßN í× éÆ lÛoCk pËëlÇë DF êoDìwF ÅCpOzC Þ uDØN «DÃÛ rìÛ ÍDeÛDØç ok íÎÞ .lÜÛD¡ÜF
.lÛD¡ÇF ÄÃeN Þ Ðص PdDv éF p²Û Þ ½pd æpëCk qC Co ½ÔOñC cp¬
ok éÇÏF ÚCpëC ok DèÜN éÛ ÈëoßòN yD¡OºC Þ íNÔìÇ¡N ¸ìvÞ íÊlÜÆCpJ DF íKZ êDçÞpìÛ
Dçpìw¿N éF êlëlz qDìÛ " íµDØOVC EÔÃÛC " é×DÛpF Èë ÝëÞlN êCpF Þ lÜOwç ÞpFÞo ÚDèV
ok éÆ Moߤ pèF " íµDØOVC EÔÃÛC " Dë ÍßeN ÝëC ÝÇìÎ .lÛoCk ÚDèV qC êlëlV pìFD·N Þ
qC êoÞ æpèF Þ ívCpÆß×k Èë pG·× qC oCnÊ ÚÞlF lÛCßN íØÛ ,kßz êlÜGNoDGµ ælÜëA
éOìÛoÞßv ÍߤC , íñDÇëp×A ´DWz lÃOÜ× " íÇw×ßZ " éO¿ËF .lFDë ÄÃeN ÚA pRß× MDÛDÇ×C
êoÞp¨ MÓßeN êCpF íñCÞsßF MDFÔÃÛC QCpì× ÝëpNpRß× æqÞp×C ÚClÛÞpèz êkCqA ÁßÃd Þ
.lzDGì× kßh íñDço Þ êqÞpèF éF ÚD¡ÇOØdq íFDìOvk Þ íNA
êDç lì×C ÞDçÞqoA qC íñDìÛk DF ÙÆDd íGçn× Ùëso qDºA ok éÆ íGçn× -íÏ× êDçÞpìÛ
DF kßh íÛD¾pµ êDç æDÊlëk MÞD¿N éF XëolOF ,lÜOzCk íçCpØç í×ÔvC êkDFADWÆDÛ

ÚA íWëolN Þ rì×A PØÎDw× ÍßeN íÜ·ë cÔ¤C qC ÍDeÛDØç ok Þ lÛkpF íJ íñCpÊkDìÜF kClGOvC
oß×Cok "pè×" kpFoDÆ qC ÄìÂk êlÜGNoDGµ Èë éñCoCok k ßh íñDÛCßN Ölµ ÐìÎlF rìÛ éÏ×.V qC
íÛD¾pµ ÖÔvC ÚCÞpìJ Þ ækpÆ yrëo ÙÆDd Ùëso éÆ PGwÛ Ú DØèF.lÛlz lì×C DÛ,íµDØOVC
íñCÞsoßF ækph Þ évÔÆk êDçp¡Â éF rìÛ ÚA íµDØOVC êDç éëDJ ,lÛkpÆ íÎDh CpÛA pFÞ oÞk
Ý®F qC éëCpìJ íF Co íGçn× - ÙwìzD¾p²ÜØÎ C éëpÆ Ð¿¬ CoDÇzA ÖDWÛC pv Þ ælz pNkÞle×
êDçÞpìÛ éÆ PvC pënJDÛ EDÜOVC ÁDáÛC ÝëC lÜëBìJ ok.PhDv Ýì·O× Þ lÜǾC ÚÞpìF éFkßh
éÆ lÜFDë í× ok Þ ækpÆ í¡ëlÛC qDF " Ä¡µ " íÜ·ë íÛD¾pµ ÖÔvC êkDìÜF Ößè¿× éF íGçn×-íÏ×
DN PvC pNoDÊqDv êkCqA Þ ívCpÆß×k DF ¢ìvDìv- íµDØOVC kD·FC Þ kpFoDÆ ok Ä¡µ Þ pè×
Àì¬ æCßiëkCqA - íÏ× êDçÞpìÛ !ÖÔvC ÖDÜF íOwìzD¾ pèÂ Þ oÞq ÙOwìv Þ æCpÆC ÞlG·NDF
qC CpSÆC éÆ lÜçk í× ÐìÇ¡N éÛDvDÜzoDÆ Þ êpǾ ,íÎD× é²dÔ× ÐFD ÚCßN DF Co êC ækpOwÊ
ok .lÛoCk PFCp íµDØOVC °DeÎ qC íGçn×-íÏ× êDçÞpìÛ DF Þ lÛrìh í× pF ¯vßO× éÃG¬
oCp kßh PØç éèVÞ Co ÚCpëC êqDv Úol× Þ í¨oC Pì×DØN qC ´D¾k PvDìv ÞpìÛ ÝëC éOznÊ
ÍDeÛDØç okÞpìÛ ÝëC qÞp×C .lçlF Äì¿ÏN ívCpÆß×k Þ êkCqA ælëC DF CpÛA l¡Û okD íÎÞkßF ækCk
Þ ívCpÆß×k êCpF ÖlÃ× ½ß¿¤ ok l¡Æ í× yÞk pF Co íiëoDN PÏ¿º ÝëC ÝìËÜv o DF éÆ
ok DNlص ívCpÆß×k qC ÚA «DGÜOvC lÜZ pç , PvC ÚDGëpËF Pvk kClGOvC êCß DF êkCqA
DF éOznÊ ok éÆ Co ÞpìÛ év ÝëC " pëlÃN Pvk ".lÛrì× oÞk íFpº ÍCpGìÎ ívCpÆß×k ækÞle×
ok ÞpìÛ év ÝëC Ôص .PvC ælÛD¡Û Ùç oDÜÆ ÅpO¡× êC éèGV ok ,lÛkßF §oD·N ok pËëlÇë
PìÎD·¾ éÛ íÎÞ lÜÜÆ í× æqoDG× PìØÆDd qCpdC êCpF , PvC PìØÆDd êCoCk éÆ í¿ëpd pFCpF
éF ,PhDÜz é®ìd ok éÛ Þ PvC oCkoßh pF ( ÚßìvDÜëkoÞCßÆ) EßÏ®× íËÜçBØç qC DèÛA íÏص
ok Ökp× yßV kßh ¢GÜV éÇÛA pN HvDÜN íF éØç qC.lÛC ækpF æCo ÅpO¡× íO¾DëCp¾ Þ é×DÛpF
lÛpìËF oCp ÚA ¢ìJD¡ìJ éÇÛA êDWF ækpG×DÛ êÞpìÛ év íÎÞ , ælz pN ækpOwÊ qÞpF qÞo oß¡Æ
pF ÍCk pìw¿N pç ok éÆ lÜÜÆ í× PÆpd ÚA êD¿Â ok ,kßh ælz kDëêDçkßGØÆ Þ Dè¿·¨ DF ,
.PvDèÛA êpGço íñDÛCßN Ölµ
Ýë C .koCk oCp DçÞpìÛ íÊlÜÆCpJ ælëlJ DF ÌÜNDËÜN lÛßìJ ok D× oß¡Æ ok " êpGço éÏòw× "
: PvC éÛßÊ év íÊlÜÆCpJ
êDç ÞpìÛ íÊlÜÆCpJ Þ ßwÇë qC êqp× ÚÞpF Þ êqp× ÚÞok êDçÞpìÛ ÝìF íñDì¾Cp»V íÊlÜÆCpJ-
,pËëk êßv qC ÚDèV êDçoß¡Æ pvCpv ok êqp× ÚÞpF
ÈZßÆ MÔìÇ¡N Dç l¤ DF D× ækpG×DÛ êÞpìÛ év qC ÖClÆ pç ÝìF ok .íNÔìÇ¡N íÊlÜÆCpJ -
,ízqoÞ DN éO¾pÊ, êC éÛDvo ,íÂßÃd , ívDìv qC MÞD¿O× êDèOìÎD·¾ DF ÙìOwç ÞpFÞo ÉorFÞ
.lÛß¡ì× ÙìwÃN íÜϵ Dë Þ í¿i× íNÔìÇ¡N éF kßh éÆ ..... Þ êpÜç, í¿Ü¤
ok éÇÏF , PvC ælص êÞpìÛ év ÝìF ok p²Û ½ÔOhC Ð×Dz DèÜN éÛ éÆ íNlìõ íÊlÜÆCpJ-
.PvD×p¿ØÇd ÚßÊDÛßÊ ÐñDw× pv pF rìÛ ÞpìÛ év ÝëC qC ÖClÆ pç ½ß¿¤
ÈZßÆ êDç êpGço " qC íçßGÛC oDØz DF íÛßÜÆ ÙÆDd Ùëso Ýì¿ÎDi× ½ß¿¤ ok D× éÇÛA éWìOÛ
pF .PvDèÛA MpSÆ qC éÆ DèÛA kßGØÆ qC éÛ D× " êpGço À·¨ " CnÎ . ÙìOwç ÞpFÞo " ÉorFÞ
. l×A ÄñD¾ ÚCßN í× ( ÚßìvDÜëkoÞCßÆ ) êqDv ÌÜçDØç DF DèÜN À·¨ ÝëC
íËÜçBØç , ÙÆDd kClGOvC éìϵ æqoDG× ok pìÊ ok êDçÞpìÛ ÝìF éÆ ÙìçCßiF éÛDÂkD¤ éaÛDÜZ
æoDF ok íËØç êCpF ypënJ ÐFD éÜërÊ Èë éñCoC rV êC æoDZ ,lëBìF kßVßF í¾ÔOñC Dë Þ
qC pN ælÜÜÆ r×pN Þ pN éÛDÜÇz oDÆ rìZ bìç íOvCpF .PwìÛ ÚCpëC ælÜëA ÖD²Û Þ ívCpÆß×k
q C Þ - ÍDeÛDØç ok Þ .PwìÛ ÚA êDèëlÜF æÞpÊ ÝìFÞ ívDìv MCqoDG× ok êpǾ yD¡OºC
kpìËF Co íO¾DëCp¾ Þ êpǾ íËÜçBØç êDV lÛCßN íØÛ - rìÛ íNDìÏص êDç íËÜçBØç éÏØWÛA
kßh êqClÛCpF éÇÛA é¤Dh ,lçk í× oCp íÏص ¢GÜV pFCpF ok Co íÜzÞo êDè¾lç ¢ìJ qC éÆ
Þ íÜzÞo ½lç ÝëC æoDF ok lëDF CnÎ . PvC ½lç Èë qCpdC «pz éÇÏF , PwìÛ ½lç kßiF
.lzDF oCp pF ÁD¾Þ
" ívCpÆß×k " Þ " êkCqA " ê CpF Þ lÛoCk oß©d éÜe¤ ok éÇëC ælص êÞpìÛ év qC ÖClÆ pç
ÝëC ¢vpJ ÍDd.lÛC ÙìçD¿× ÝëC qC kßh ætëÞ MCoߥN Þ DèO¾DëCp¾ êCoCk ,lÜÜÆ í× æqoDG×
MoߥÛA ok Þ lìvo ælÜÆCpJ êDèO¾DëCp¾ Þ MCoߥN ÝëC qC í·ØV pv éF ÚCßN í× DëA éÆ PvC
êDçÞpìÛ éZ Þ PvC PGS× ¢vpJ ÝëC jvDJ D× p²ÜF ?kßF lçCßh éZ ÚA êDØìv Þ Ä¾C
éÆ "íKZ " ê DçÞpìÛ éZ ,lÜÛCk í× kßh ½lç Co ÍCpGìÎ ívCpÆß×k DNlص éÆ æCßiëkCqA-íÏ×
½lç Co ( ÙwìÛßØÆ ) íÃÏh ívCpÆß×k Dë ( ívCpÆß×k ÍDìvßv )íµDØOVC ívCpÆß×k Èë
Ä¡µ Þ pè× íÛD¾pµ ÍߤC qC ÖDèÎC DF éÆ íGçn×- íÏ× êDçÞpìÛ éZ æph ÓDF ÞlÛoDØ¡ì× kßh
kßh ÚD×oA DèÛDwÛC íµDØOVC MDGvDÜ× Þ ¯FCÞo ok Co é®Ïv lëleN DëÞ ½nd,
MldÞ êCpËÛDwÛC ívCpÆß×k Èë æqoDG× íÛßÜÆ éÏdp× êCpF lÜÛCßN í× ,lÜÜÇì× ívDÜz qDF
.lÜçk oCp ¢ëßh íÎߤC Þ ÝìOvCo ½ÔOñC ½lç Co íÏ×
lÛCk í× kßh ívDvC ÚßÛD pF pënJDÛ íñClV êC é×lÃ× Co p¡F ÁßÃd oß¡Ü× éÆ ívCpÆß×k ÝëC
:PvC oCßOvC pëq ÍߤC éëDJ pF
PvC ÙÆDd é·×DV ÌÜçp¾ pF éÆ ( íñCpËÛDwÛC ) ÙwìÛD×ßç ФC-
PvC ÙÆDd êkD¥OÂC MD×D²Û pF éÆ ( íËOwGØç ) ÙwëoClìÎßv ФC -
ÐÇz Co ælÜëA ÚCpëC íµDØOVC- ívDìv MDìd éÆ( êoÓDv Ökp× ) ÙwìNCpÆß×k ФC Þ -
.lçlì×
:kkpËì× ÝzÞo rìÛ ælÜëA í¾ÔOñC PÎÞk êDèOvDìv ælص «ß®h ÍߤC ÝëC qC ÖDèÎCDF
êDèëoÞA ݾ é·vßN Þ lzo ÚßÛDÆ éF oß¡Æ ÐëlGN DF ÚCpëC êC éÜërÊ ÚkpÆ íO·Ü¤ PvDìv-
, ÚDèV ok ÖpÛ
, ÈësßÎßÆC êqoÞD¡Æ uDvC pF ÚCpëC êqoÞD¡Æ êqDv D¿Æ kßh Þ D¾ßÇz -
êDç êpìÊok Þ ¸ëDW¾ êpOwÊ Ý×Ck qC êpìÊ ßÏV êCpF êoÓDv Ýëk qC éÛDçDÊA rìçpJ -
, íÏÆ oß®F ÚDèV ok Þ éîÜ× ok íÜëk MDG¥·N qC ízDÛ ÝìÛßh
êCpF kßh ÍD·¾ Þ éOwëDz ¢ÃÛ êD¿ëC DF æCpØç íVoDh PvDìv ok ÚCpëC Ð×DÆ í¾p®ìF -
.ÐÏ× ækCßÛDh íOwëq ÈìÛ Þ íOwërèF , íOwëq yßh
íñDJpF êCpF DOvÞo Þ pèz ÝìFÞ êpǾ oDÆ Þ íÛlF oDÆ ÝìF , éëD×pv Þ oDÆ ÝìF íËOwGØç -
.íµDØOVC ¢dD¾ MD¾ÔOhC Þ íNDÃG¬ é®Ïv , í¡Æ æpèF qC oÞlF í×D²Û
éÆ íñDçÞpìÛ ÝìF " ívCpÆß×k Þ êqClÛC pF êCpF íÏ× ÉorF ½ÔOñC " éÆ PwìÛ êlëkpN
CpÛA ÚCßOF DN lzDF oCßOvC Pvk ÝëC qC í×p¿NÔJ ækßÎDz pF lÛCßN í× DèÜN , ÙëkpØz pF
ÝëC íÛD×qDv ÐÇz ÚCßN íØÛ Ð×DÆ Pì췮 DF.lì×DÛ íÎߤC Þ qDvoDÆ , ÝòØ®× í¾ÔOñC
ÚA íÛD×qDv ÚDìF lÛCßN í× íÏ× æpËÜÆ Èë êß ÍDØOdDF íÎÞ ,kpÆ íÜìF ¢ìJ Co ½ÔOñC
.lzDF
2006 é× æD× ÍÞC ÚDØÎA , íØvDV lØe× pOÆk , íÏ× MldÞ æÞpÊ